Gebelikte kan uyuşmazlığınız varsa ne yapmalısınız?

Rh uygunsuzluğu, anne Rh negatif, baba Rh pozitif olan durumlarda sözkonusudur. Bu çiftlerde bebek Rh (+) ya da Rh (-) olabilir. Bebek Rh (-) ise bir problem olmaz fakat bebek Rh (+) ise kan uyuşmazlığına yol açabilir.

Gebelik sırasında anne kanına geçen bebeğe ait Rh pozitif kan hücreleri annenin bağışıklık sistemini uyarır ve antikor üretimini başlatır. Bu antikorlar ise bebeğe ait kan hücrelerini parçalar  ve bebekte kansızlık, kalp yetmezliği, ödem oluşumuna neden olur.
Rh uygunsuzluğu varlığında eğer bebek pozitif ise gebelik ya da doğum esnasında anne kanı ile bebeğin kanı temas eder ve anne kanına bebek kanındaki eritrositler (kırmızı kan hücreleri) geçer. Bu eritrositler üzerinde bebeğe ait Rh antijenleri vardır. Anne buna anti Rh antikoru üreterek cevap verir.  Bu gebelikteki bebek bir zarar görmez ancak bir sonraki gebelikte bebek eğer Rh (+) olur ise anne kanındaki bu ilk gebelikte oluşmuş anti Rh antikorlar bebeğe geçer ve bebeğin kanında eritrositlerin parçalanmasına ve bebekte kansızlığa (anemi) neden olur.
Gebelikte kanama, düşük, kürtaj geçirme, amniosentez gibi girişimsel işlemler sonrası annede antikor oluşumuna neden olabilecek durumlarda annenin etkilenmesini önlemek amacıyla 72 saat içerisinde Anti-D iğnesi yapılmalıdır. Bu iğne genellikle kalçadan kas içerisine yapılır. İğnenin 72 saat içerisinde yapılması önerilmekle beraber 14-28 gün içerisinde yapılabileceği bildirilmektedir.Bu iğnenin yapılmasıyla annenin kendi vücudunda reaksiyon yapacak antikorların oluşumu önlenir.
Rh uygunsuzluğu bulunan çiftlerde , indirekt Coombs testinin  negatif olduğu koşullarda düşük ihtimalle olsa da antenatal dönemde Rh izoimmunizasyonu gelişme olasılığı nedeniyle
28. haftada 300 mikrogram anti-D gamma globulin (halk arasında kan uyuşmazlık iğnesi denir) ile proflaksi yapılmalıdır.
Bu dönemde proflaksi uygulanmasının amacı doğuma kadarki 12 haftalık süre boyunca oluşabilecek fetustan-anneye kanamaları karşılayabilmektir. Bebek ve anne kanının karşılaştığı en önemli zaman doğum anıdır.Bu nedenle doğumu takiben bebeğin kordon kanından direkt coombs testi (DCT) ve bebek kan grubu çalışılır; DCT’nin negatif ve bebek kan grubunun Rh(+) olması halinde anti-D immunglobulin (anneye yapılan kan uyuşmazlığı iğnesi) ilk 72 saat içerisinde tekrarlanır.Bu iğne, annede antikorların oluşmasını engelleyerek bir sonraki gebelikte etkilenmeyi önler. Rh uygunsuzluğunda annede antikor oluşumuna neden olacak farklı bir durum oluşmadıkça  ilk gebelikte bir sorun oluşmaz.

Kan uyuşmazlığında eğer bebek etkilenmiş ise anneden geçen anti-Rh antikorlar bebeğin kan hücrelerinin parçalanmasına  neden olur. Bu durumda bebekte anemi yani kansızlık görülür. Bebekteki anemi sonucu kalp yetmezliği ve vücut boşluklarında sıvı birikimi ortaya çıkar.(Hİdrops Fetalis). Hastalığın şiddetine bağlı olarak bebekte anne karnında ölüm dahi görülebilir.
ICT testinin pozitifliği durumunda ise titrasyon çalışılmalıdır. 1/16 ve altındaki titrasyonlarda fetus için intrauterin dönemde risk yoktur. Bu durumda 2-4 hafta aralıklarla İCT’ni tekrarlamak yeterli olacaktır. İCT pozitifliği 1/16’nın üzerinde olmadıkça gebeliğe müdahale edilmez. Sadece artık izoimmunizasyon gelişmiş olacağından proflaksi gerekmeyecektir. Titrasyonun 1/16 veya üzerinde olması durumunda etkilenmenin derecesini belirlemek için araştırmak için amniosentez ve  kordosentez yapılır.Hastalık ciddi düzeyde ise anne karnında iken  bebeğin kanını değiştirmek gerekebilir. Amniosentez ile alınan amnion sıvısı optik dansite ölçüm yöntemi ile biluribin yoğunluğuna bağlı olarak Liley eğrisiyle değerlendirilir. Liley eğrisinde 2. veya 3. zona girenlerde şiddetli etkilenme olmuş demektir ve kan transfüzyonu gerekir. Kordosentez ile  bebeğin hemoglobin değeri ölçülür ve  bebeğe kan transfüzyonu yapılır.

Annede Rh alloimmunizasyonuna neden olabilecek durumlar:
Bu durumlar Rh(-) annenin Rh antikoru oluşturmasına neden olabilecek durumlardır.
- Kan transfüzyonu
- Gebelik veya doğum sırasında Rh (+) bebekten anneye kan hücresi geçmesi
- Kendiliğinden ya da istemli düşük
- Küretaj
- Dış gebelik
- Plasentanın (bebeğin eşi) erken ayrılması
- Anne karnına gelebilecek darbe ve travmalar
- Amniyosentez (Anne karnından bebeğin suyunun alınması)
- CVS (Koryon villus biyopsisi)
- Kordosentez (Bebeğin kordonundan kan alınması)
- Eksternal sefalik versiyon (Ters duran bebeği çevirme işlemi, günümüzde yapılmamaktadır.)

https://www.instagram.com/op.dr.naziyegurkansabah/
https://www.facebook.com/Op-Dr-Naziye-Gürkan-SABAH-1682443985390994/