Gebelik Kolestazı Nedir?

Gebeliğin son dönemlerinde ortaya çıkan, karaciğerden, safra salgısının bloke olması ile safranın karaciğerde ve daha sonra da ciltte birikimi sonucu anne adayında dayanılmaz kaşıntıların ortaya çıktığı bir klinik tablodur.

 

Vücudun herhangi bir bölgesini tutabilir. Anne adayı kadar bebek için de önemli riskler oluşturacağından takibi önemlidir.

Laboratuvarda; serum safra asitleri yükselir 10 mikromol/lt üzeri.USG de safra kanalları dilate değildir.

Etyolojide çevresel, hormonal ve genetik faktörler suçlanır.Tanı için kaşıntılı klinik tablo, ve/veya karaciğer fonfsiyon testlerinde bozulma ve safra asitlerinin düzeyinde artış olması gereklidir.

Gebelik kolestazı tanısı konduğunda rutin olarak ursodeoksikolik asit başlanması kabul gören tedavi seçeneğidir. Gebelik takibinde standart bir yol önerilmemekle beraber kolestaz saptanan gebeliğin artık yüksek riskli gebelik olduğunun algılanması gerekir.

 

 

Gebelik kolestazı, anne kadar bebek için de risk taşıyan bir sorundur. Annede safra taşı oluşumu ve recürrens riski vardır. Eğer anne adayı, kolestaz belirtilerini fark etmez ve gereken önlemleri almazsa erken doğum ya da mekonyum (bebeğin anne karnında kakasını yapması) problemi yaşanabilir.

Diğer yandan bebek anne karnında oksijensiz (asfiktik) kalabilirken, bebek ölümüyle de karşılaşılabilir. Yüksek safra asitleri korionik damarlarda ani vazospazma yolaçarak fetal distres nedeni olmaktadır.Oksitosine duyarlılığı arttırır, kolon motilitesini arttırır ve fetal akciğerlerde surfactan sentezini azaltır.Bunlara bağlı olarak de prematüre doğum, mekonyumlu amnion sıvısı ve respiratuar distres sendromuna yolaçar.

Kolestaz bebek için hayati tehlike oluşturabileceğinden doğum 37-38. haftalarda yaptırılır ve anne adayı doğuma kadar yakın takip altına alınır.

Safra asit düzeyi 40 mikromol/lt üzeri ise fetal komplikasyonlar artmaktadır.100 mikromol/lt üzerinde ise ani intrauterin kayıp oranı %9.5. ve gebelik haftası arttıkça da fetal kayıp oranı artıyor.Bu nedenle bu olguları 40. haftaya kadar bekletmek doğru olmaz.

Tedavide amaç annenin semptomlarını azaltmak ve fetal komplikasyonları önlemek.UDCA ilk ve tek seçenek ilaç günümüzde. 10-15 mg/kg /gün (300 mg 3*1  500mg 2*1 ) yemeklerle birlikte veya hemen sonra alınmalı.Bu ilacın kendisi de safra asidi ancak hidrofilik özellikte.Ortamdaki hidrofobik toksik  özellikli olanları uzaklaştırarak etkisini gösterir.Amnion sıvısı ve kordon kanındaki miktarlar da azalmış olur.Laboratuvar bulgularını ve annenin kliniğini düzeltir.Fetus için bilinen bir yan etkisi yok.

Haftada 2 kez FBP yapılır.Serum safra asitleri haftada bir bakılır.Gebelik haftası 37 hf üzeri ise gebelik sonlandırılmalıdır.Safra asidi düzeyi 100 üzeri ise, öncesinde bu nedenle IU ex öyküsü varsa 36. hf dan önce Celeston yapılarak aile ile riskler paylaşılarak gebelik sonlandırılabilir.